maandag 13 april 2015

Open voor originaliteit

Ik verbaasde me laatst over een aanbieding van namaak design meubels bij de Kwantum. Ongelooflijk goedkope kopieën van design klassiekers. Ik vroeg me af of dit voor (jonge) ontwerpers niet een soort van doodsteek is, maar ook waarom kopers kiezen voor nep en niet willen sparen voor echt. Moet een huis meteen vol en af zijn? En waarom maken dit soort bedrijven geen gebruik van de talenten van jonge designers om originele producten op de markt te brengen? Ik sprak er over met Rianne Koens. Ik ontmoette deze veelbelovende en ontwapenende industrieel ontwerpster een aantal jaren geleden in Istanboel. Ze was net afgestudeerd aan de Design Academy van Eindhoven met haar veelbesproken project Otura.

De waarde van ontwerp
Rianne: “Voor ik ging studeren aan de academie wist ik eerlijk gezegd niet wat ontwerpen inhield. Wat de waarde van ontwerp was. Ik wilde creatief bezig zijn. Maar dan wel met beiden benen op de grond. We leerden over hoe we onze ontwerpen konden afschermen, maar de beste les was dat iemand me ooit zei dat je als ontwerper moet zorgen dat je zelf de eerste verdiensten uit je ontwerp haalt en het dan moet loslaten. Hierin had deze man gelijk. Je kunt het niet onder controle houden. Tenzij je ontwerp zo kunstzinnig is, dat het niet na te maken is. Of als je het al in productie hebt voordat anderen het kopiëren. Maar als jonge ontwerper is dat laatste met name behoorlijk lastig. Je moet dus weten hoe het proces werkt. Je moet zorgen voor een goede strategie en begrijpen hoe je met je marketing omgaat. Voor mij betekent dat, dat ik niet met mijn nieuwste ontwerpen op een designbeurs ga staan zoals binnenkort in Milaan. Ik wil eerst mijn ontwerpen zelf kunnen laten produceren. Grote bedrijven lopen daar namelijk echt rond om te kunnen namaken. Ongelooflijk jammer, want eigenlijk zouden dat soort bedrijven zelf ontwerpers in dienst moeten nemen en moeten afzien van veertien in een dozijn. Ze jatten allemaal hetzelfde, terwijl er zoveel originaliteit is. Geef ontwerpers de kans en zet zo tegen een faire prijs iets unieks neer voor klanten. Dat biedt een win-win situatie voor iedereen: bedrijf, ontwerper en klant.”

Snijvlak Oost & West
“Ik ontwerp zelf liever nieuwe activiteiten. Zaken die een behoefte vervullen. Ben zeker geen stoelenontwerper, ondanks dat ik het laatst weer geprobeerd heb.” Ze barst in lachen uit: “Ik kan gewoon niet een andere vorm voor een product verzinnen dat al miljoenen keren is ontworpen.” Ze heeft sowieso een zeer eigen aanpak. Zo nu en dan krijg ik bijvoorbeeld online enquêtes van haar, waarin ze vragen stelt over het gebruik van alledaagse producten. Ze zetten me altijd weer aan het denken. Rianne: “Onderzoek is belangrijk voor me. Ik wil altijd eerst in een onderwerp duiken om verschillende referentiekaders te kunnen koppelen, om unieke combinaties te vinden en een andere kijk te krijgen op gebruik. De volgende stap is de uitdaging die ik mezelf stel om in één zin op papier te zetten wat het doel is van het ontwerp. Als je dat niet kunt, dan heeft schetsen geen zin in mijn optiek.”

Rianne zoekt in haar functionele ontwerpen sterk de link tussen Oost en West. Ze woont sinds een paar jaar in Istanboel, maar was voor die tijd al veel te vinden in Turkije. Met veel enthousiasme - ik herken dat vanuit mijn bedrijf LemonTrade - spreekt ze over het Turkse vakmanschap, de verscheidenheid aan ambachten en de dagelijkse gewoontes in huiselijke sfeer. Met haar ontwerpen probeert ze dan ook de verschillen tussen Turkse én Nederlandse (Westerse) gewoontes te overbruggen. Turkije heeft, zoals ze het zegt, een grote potentie aan informatie. In duurzame leefgewoonten en productiewijzen, die in het Westen vaak uit het oog zijn verloren. Omdat ze vloeiend Turks spreekt, is het voor haar eenvoudig om gesprekken aan te gaan en gewoontes te observeren. Vervolgens zet ze haar bevindingen om in aansprekende ontwerpen die ze ter plekke laat produceren door ambachtslui.

Verrijking
Rianne: “Eén van de belangrijkste aspecten van de Turkse cultuur en traditie is de bereiding en conservering van voedsel. Ik zie dat zij hier anders mee omgaan. In Turkije wordt bijvoorbeeld zelden voedsel - of in onze ogen resten van voedsel - weggegooid. Daarom ontwierp ik het praktische keukengerei Schillenpracht. Het keukenmateriaal bestaat onder andere uit een flinterdunschiller, schillendroger en -stamper en schillenplons. Hiermee kun je de aromatische schillen van onder andere vruchten schillen, drogen en fijn maken om vervolgens weer te gebruiken in gerechten of dranken. Zodra het in aanraking komt met vocht, bijvoorbeeld voor het maken van thee, zuigt het zich vol als een spons en geeft zijn aroma af voor een smakelijke effect. Voor mijn kastensysteem Otura werd ik geïnspireerd door de Turkse gastvrijheid. In Turkse huishoudens staat de deur altijd open. Iedereen is welkom. Ook onbekenden. Het hele huis is ingericht om gasten te ontvangen: van stapels servies en beddengoed tot een veelvoud aan zitmogelijkheden. Mijn Otura kastjes bieden ook die flexibiliteit. Je kunt er spullen in en op zetten en op gaan zitten als een krukje. Het is een elegante oplossing voor een Westers interieur.”

Toekomst
Deze goedlachse ontwerpster weet precies gebruik te maken van de ervaringen uit rijke culturen. Ze zet waar mogelijk ook de bevolking zelf in voor het productieproces. Zoals met de lamp Hamarat. Ze werd niet alleen geïnspireerd door Ottomaanse vormgeving, maar speelde ook in op de Turkse huisvrouwencultuur, waarin veel vrouwen elkaar opzoeken om thee te drinken, te roddelen en om samen dingen te breien. Rianne: “De precisie waarmee deze vrouwen te werk gaan, is zeer groot. Ze hebben een bijzonder hoog niveau handvaardigheid ontwikkeld. Met dit project sla ik een brug tussen de vaardigheden van deze huisvrouwen én de wereld van design. De getalenteerde vrouwen krijgen dankzij dit project bovendien een eigen inkomen en dus meer zelfstandigheid.” Het eindresultaat is een gevouwen Tyvek lampenkap, die door zijn vorm een bijzondere lichtslag op de muren projecteert.

Rianne zit geen moment stil. Ze ontwerpt momenteel voor de bekende Turkse interieurwinkel Paşabahçe badkameritems, maar is vooral bezig met eigen projecten. Ze wil Otura als merk uitbreiden door er meer projecten aan toe te voegen. Onder andere door Turkse ontwerpers de kans geven om onder Otura uit te komen. Rianne: “Ik wil graag de samenwerking opzoeken en krachten bundelen. Versterking. Daar draait het om. Otura moet bovendien een label worden, waarin de balans tussen Oost en West gevonden wordt. Geschikt voor Europese markt, maar wel met een Turkse twist.”

www.riannekoens.com
www.oturadesign.com

Otura Basic


Schillenpracht


Lamp Hamarat
Werkbezoek aan huis


Geen opmerkingen:

Een reactie posten