vrijdag 2 mei 2014

Gesloten voor methoden, modellen en theorieën

Congressen, lezingen, workshops, MBA’s. Het is door de crisis allemaal wat minder geworden, maar wat zijn we in Nederland toch dol op het vergaren van kennis. Of moet ik zeggen dol op het zoeken van bevestiging van dat wat je zelf waarschijnlijk al weet door ervaring, maar nog niet in een model had gezet? Vreemd. Want dat wat we in de praktijk leren, is in mijn ogen minstens, zo niet meer waardevol dan alle certificaten bij elkaar.

Enfin. Afgelopen week ging ik toch ook maar weer eens naar een lezing. Van Betteke van Ruler. Dé heldin van communicerend Nederland. En terecht. Als student woonde ik al colleges van haar bij en ook later mocht ik vaker haar verhaal aanhoren. Deze dame weet waar ze het over heeft en heeft als geen ander mijn vak bestudeert. Zoals gebruikelijk wist ze meteen de toon te zetten en het publiek mee te nemen in haar verhaal over de ontwikkelingen in het vak. Interessant? Ja. Herkenbaar? Zeker. Alleen bij de zoveelste slide met een methode, gevolgd door ‘n slide met een model haakte ik af. En daar plaatste ik nog tijdens de lezing de volgende tweet over:

Is #scrum niet gewoon de zoveelste methode of het volgende model om elkaar bezig te houden? @CommNetLimburg #modelmoe #doen

Oude wijn
Na de lezing had ik binnen ‘n mum van tijd een aantal mensen voor me staan. Wat ik bedoelde met mijn tweet? Was ik altijd zo kritisch? Dit was wel Betteke van Ruler hè, die wist toch wel waar ze het over had?! En dit is wat ik zei. Modellen, theorieën of methoden zijn een keurslijf. Een dwingend korset. Kader stellend. Een heilige koe. Ze worden veelal gebruikt als een steun in de rug. Tot het volgende model, de volgende methode of theorie. En daar krijg ik de kriebels van. Want ze zijn misschien handig als handvat, maar ze zijn vooral leuk om te bekritiseren. Om vragen bij te stellen. Om te zien als uitdaging om juist buiten de gestelde kaders te denken. Je moet er mee weten en kunnen spelen. Maar ze komen en gaan. Die van 50 jaar geleden zijn nu weer hip. Alleen hebben ze een andere naam. Oude wijn in nieuwe vaten zeg maar.

Scrumpidum
Van Ruler haalde de scrummethode aan als de meest handige en dynamische planningsmethode voor communicatie. Haar stelling: weg met het communicatieplan, kies voor scrum. De zaal riep: hoera. Met ‘t eerste kan ik instemmen. Het gros van de communicatieplannen is overgewaardeerd en bij verschijnen al per definitie gedateerd. Het is de ogenschijnlijke houvast voor een onzekere communicatieadviseur en dito directeur. Terug naar scrum. Scrum komt uit Japan. Is daarna door de ICT wereld omarmd en verfijnd. En nu moeten we opeens allemaal scrummen (wat een term overigens). Dat zie ik dus niet zitten, want de voorwaarden in de praktijk zijn nooit één op één als in de theorie. Japanners zijn geen Nederlanders. En ict-ers zijn geen verplegers. Geen enkele plek is gelijk. Geen enkel mens is gelijk. En dat is nou juist zo mooi aan ons vak. Door te observeren, vragen te stellen, andere perspectieven en invalshoeken te zoeken en te luisteren, kun je je plan trekken. Maatwerk bieden in advies. Uiteraard kun je daarbij bepaalde elementen uit een theorie, model of methode gebruiken. Maar wees wel kritisch en flexibel. Gebruik de kracht van je eigen denkvermogen.

Zwemmen
Een klant zei ooit: “Eliane, we moeten gaan werken binnen de theorie van de blauwe oceaan.” Ik knipperde eens met mijn ogen en kocht het boek. Na 50 pagina’s wist ik genoeg. De blauwe oceaan is leuk voor organisaties als Cirque du Soleil. Het is geweldig voor kekke start-ups. Maar om het nu als dé oplossing voor bestaande organisatieproblemen te gebruiken … Theorieën lossen namelijk niets op, als je niet bereid bent om alle voorwaarden voor slagen te accepteren en implementeren. Het betekent namelijk dat je rigoureus aan de slag moet. Hop MT eruit, organisatiestructuur én -cultuur op de schop, interne communicatie aanjagen, talenten boven water halen, etc.. Mij leek dat niet realistisch en adviseerde de directeur om zich eerst maar eens te concentreren op dat wat ze geacht werden te doen en dat vooral heel goed te gaan doen. Dichtbij huis blijven en ook waarderen wat je al hebt en hebt opgebouwd. En als er dan genoeg water door de Maas was gestroomd, dan konden we door naar de oceaan. Ik adviseerde de desbetreffende persoon ook meteen om minder naar congressen te gaan, want elke keer kwam hij terug met een nieuw model of nieuwe methode die zijn organisatie moest omarmen. Heel verwarrend voor het gros van zijn personeel.

Voeten op de grond
Ben ik helemaal wars van theorieën, methoden en modellen? Helemaal niet. Zoals gezegd kunnen ze een handvat bieden. Ze kunnen je laten dromen over de meest ideale situatie en je motiveren te veranderen. De praktijk is echter vaak anders. En dat moet je voor ogen houden. Blijf dus vooral realistisch.



















 PS: mijn favoriete vakliteratuur? De boeken waar ik nog steeds naar terug grijp? Dat zijn de vier bijbels die ik tijdens mijn studie al moest lezen en die nog steeds van onschatbare waarde zijn.

Identiteit en Imago van Van Riel
Interne communicatie als managementinstrument van Koeleman
Public relations en voorlichting van Groenedijk, Hazekamp en Mastenbroek<
Marketing communicatiestrategie van Floor & van Raaij

Geen opmerkingen:

Een reactie posten